Betaalfraude is in Nederland geen randverschijnsel meer, maar een kostenpost die steeds nadrukkelijker op de agenda komt bij banken, ondernemers en toezichthouders. Nieuwe cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB) laten zien dat het aantal frauduleuze transacties in 2025 met 30% is gestegen naar circa 658.000, terwijl het totale fraudebedrag met 22% opliep tot €198 miljoen. Die combinatie is belangrijk: meer incidenten, én meer geld dat weglekt uit het betalingsverkeer. De vraag voor u als ondernemer of belegger is niet alleen wat er gebeurt, maar vooral wie de rekening betaalt, en welke maatregelen nu logisch en waarschijnlijk worden.
Wat de DNB-cijfers zeggen: meer transacties, grotere operationele druk
De stijging naar circa 658.000 frauduleuze transacties wijst op een schaalvergroting die verder gaat dan enkele pieken door nieuwe trucs. Voor banken betekent dit een structureel hogere belasting van monitoring, klantenservice, chargeback processen en opsporingsdossiers. En voor ondernemers vertaalt het zich in meer betwiste betalingen, hogere kans op tijdelijke blokkades of aanvullende controles, en een scherpere acceptatie van welke betaalvormen u aanbiedt.
Dat het totale fraudebedrag “slechts” 22% stijgt terwijl het aantal transacties 30% stijgt, kan erop duiden dat fraude vaker voorkomt in kleinere bedragen, of dat banken sommige grote verliezen beter weten te beperken. Tegelijk blijft €198 miljoen op jaarbasis fors, zeker omdat een deel van de schade indirect is: reputatieschade, afhaakgedrag bij klanten, en extra compliancekosten.
Welke fraudetypen groeien en waarom juist nu
Social engineering blijft de motor
In de praktijk zien we dat fraude steeds minder draait om een technisch lek en steeds vaker om misleiding. Denk aan nep helpdesks, spoofing, betaalverzoeken die “kloppen” qua naam of context, en zakelijke phishing die facturen of bankrekeningnummers subtiel wijzigt. Dit type fraude schaalt goed: met geautomatiseerde belscripts, datalekken en AI gegenereerde teksten kunnen criminelen veel meer pogingen per dag doen.
Accountovername en onboardingfraude worden professioneler
Naast misleiding groeit ook het risico dat accounts worden overgenomen via gestolen inloggegevens of gesimuleerde identiteit. Dit raakt niet alleen consumenten. Ook zakelijke accounts, webshops en marktplaatsverkopers zijn aantrekkelijk omdat de geldstromen hoger zijn en afwijkingen soms later worden opgemerkt.
Kosten en aansprakelijkheid: wie draagt de schade?
De verdeling van schade is steeds vaker een discussiepunt. In het betalingsverkeer geldt grofweg: wie had het kunnen voorkomen, en welke zorgplicht hoort daarbij. Banken hebben een zware verantwoordelijkheid voor veilige systemen, monitoring en klantwaarschuwingen. Tegelijk krijgen consumenten en ondernemers vaker te maken met de vraag of zij “voldoende alert” waren, bijvoorbeeld bij het autoriseren van een betaling of het aanpassen van een leveranciersrekeningnummer.
Voor u als ondernemer is vooral het grijze gebied relevant: betalingen die door u of uw medewerker zelf zijn geautoriseerd na misleiding. Dan ligt vergoeding minder vanzelfsprekend dan bij een klassieke ongeautoriseerde transactie. Dat maakt interne procedures, functiescheiding en verificatie bij wijzigingen van betaalgegevens direct financieel relevant.
Banken investeren versneld in detectie en AI, maar frictie neemt toe
Banken zetten steeds zwaarder in op realtime detectie, gedragsanalyse en AI modellen die afwijkingen in betaalpatronen herkennen. Dat verlaagt verliezen, maar heeft een bijwerking: meer frictie voor legitieme klanten. Denk aan extra verificatiestappen, betaling die tijdelijk wordt vastgehouden, of strengere limieten bij nieuwe begunstigden.
Voor beleggers in de bankensector is dit dubbel. Hogere investeringen drukken op korte termijn de kostenbasis, maar kunnen op langere termijn leiden tot lagere fraudelasten en minder reputatierisico. Tegelijk neemt de kans toe dat toezichthouders de lat hoger leggen, met als gevolg structureel hogere compliance-uitgaven.
Wat u nu praktisch kunt doen: maatregelen voor ondernemers en consumenten
-
Voer een vaste controleprocedure in bij wijziging van IBAN van leveranciers, inclusief terugbelverificatie via een bekend nummer.
-
Beperk betaalrechten: werk met functiescheiding en betaal in stappen (aanmaken, accorderen, verzenden).
-
Stel limieten en alerts in voor grote of ongebruikelijke betalingen, vooral buiten kantooruren.
-
Gebruik multifactorauthenticatie en houd apparaten up to date, zeker op finance laptops.
-
Train medewerkers op herkenning van spoofing en urgentietaal, juist bij “directie” of “bank” verzoeken.
Toezicht en regels: kans op aanscherping van vergoedingstrajecten
Dat DNB deze cijfers nu voor het eerst in deze vorm publiceert, is een signaal: de toezichthouder wil meer zicht en meer vergelijkbaarheid. De volgende stap kan zijn dat regels rond zorgplicht, klantwaarschuwingen en vergoeding bij oplichting strakker worden geïnterpreteerd. Ook kan de druk toenemen om betalingswaarschuwingen slimmer te maken, bijvoorbeeld bij nieuwe begunstigden of afwijkende omschrijvingen.
Voor ondernemers betekent dit waarschijnlijk: meer documentatie, meer controlemomenten en mogelijk strengere eisen vanuit banken bij zakelijke rekeningen. Voor consumenten kan het uitmonden in duidelijkere kaders voor vergoeding, maar ook in meer “eigen verantwoordelijkheid” in het betalingsproces.
Wie de brondata en toelichting wil volgen, kan terecht bij De Nederlandsche Bank.
