Stablecoins en tokenized deposits kunnen het verdienmodel van banken in betalingsverkeer ingrijpend veranderen. Banken wereldwijd riskeren volgens het World Payments Report 2027 van het Capgemini Research Institute tot 230 miljard dollar aan betalingsinkomsten mis te lopen als zij onvoldoende inspelen op deze nieuwe digitale betaalvormen. De kern is niet dat banken morgen verdwijnen, maar dat betalingen sneller, programmeerbaar en mogelijk goedkoper buiten de traditionele bankrails kunnen verlopen.
Betalingsverkeer staat onder druk van digitale alternatieven
Betalingen vormen voor banken meer dan een service aan klanten. Achter een overboeking, kaartbetaling of internationale transactie zitten inkomsten uit verwerking, rekeningdiensten, liquiditeitsbeheer en aanvullende zakelijke dienstverlening. Vooral bij grensoverschrijdende betalingen kunnen inefficiënties en meerdere schakels de kosten verhogen.
Stablecoins bieden een alternatief. Dit zijn digitale munten die bedoeld zijn om een stabiele waarde te houden, doorgaans gekoppeld aan een reguliere valuta. Tokenized deposits zijn digitaal uitgegeven banktegoeden. Anders dan veel bekende cryptomunten zijn zij daarmee nadrukkelijk verbonden aan bestaande geld- en betaalstructuren.
Volgens de samenvatting van het onderzoek kunnen ook central bank digital currencies, oftewel digitale vormen van centralebankgeld, de verschuiving versnellen. Gezamenlijk worden deze instrumenten aangeduid als vormen van intelligent geld. Daarmee kan geld niet alleen worden verstuurd, maar kunnen voorwaarden aan een betaling automatisch worden uitgevoerd.
Waarom banken inkomsten kunnen verliezen
De dreiging zit vooral in de vraag wie de betaalrelatie met de klant beheerst. Als ondernemingen en consumenten digitale betaalmiddelen gaan gebruiken die worden aangeboden via technologiebedrijven, handelsplatformen of nieuwe financiële dienstverleners, kunnen banken een deel van de transactie-inkomsten kwijtraken.
Dat speelt nadrukkelijk bij bedrijven die internationaal handelen. Zij hebben behoefte aan snelle afwikkeling, inzicht in geldstromen en minder frictie tussen verschillende valuta en betaalnetwerken. Wanneer een tokenized deposit of stablecoin bepaalde stappen in dat proces kan vereenvoudigen, ontstaat druk op bestaande tarieven en processen van banken.
De bank blijft relevant, maar moet haar rol vernieuwen
Voor gevestigde banken ligt er ook een kans. Tokenized deposits kunnen juist worden uitgegeven door banken zelf. Daarmee behouden zij de band met de klant en kunnen zij digitale betaaloplossingen koppelen aan kredietverlening, cashmanagement, compliance en bescherming tegen fraude.
De opgave is dan wel groot. Banken moeten investeren in technologie, juridische inrichting, risicobeheer en aansluiting op nieuwe netwerken. Ook moeten zij voorkomen dat innovatie leidt tot extra kwetsbaarheden rond witwassen, cyberveiligheid of operationele continuïteit. Voor digitale financiële innovatie is toezicht daarom een cruciale voorwaarde. De rol van De Nederlandsche Bank is hierbij relevant voor de stabiliteit en betrouwbaarheid van het financiële stelsel.
Niet elke stablecoin is hetzelfde
De term stablecoin kan een verkeerd gevoel van zekerheid geven. De stabiliteit hangt af van de kwaliteit, beschikbaarheid en transparantie van de reserves achter de munt. Ook is van belang wie de uitgever is, onder welk toezicht deze valt en hoe houders hun digitale munt kunnen inwisselen.
Tokenized deposits verschillen op dat punt wezenlijk van veel stablecoins. Zij zijn gekoppeld aan tegoeden bij een bank en kunnen daardoor beter aansluiten op bestaande bancaire processen. Toch hangt brede toepassing af van technische standaarden, regelgeving en de bereidheid van bedrijven en consumenten om nieuwe betaalvormen daadwerkelijk te gebruiken.
Wat beleggers en ondernemers hieraan hebben
- Voor banken wordt betalingsverkeer minder vanzelfsprekend een stabiele inkomstenbron.
- Voor fintechs en aanbieders van betaaltechnologie kan de markt juist groeien, al blijven regelgeving en vertrouwen doorslaggevend.
- Ondernemers kunnen op termijn profiteren van efficiëntere internationale betalingen en geautomatiseerde afwikkeling.
- Beleggers doen er goed aan te kijken welke banken niet alleen over digitale plannen spreken, maar die ook kunnen vertalen naar bruikbare diensten.
Voor ondernemers en beleggers is de belangrijkste conclusie dat de strijd om betalingsverkeer breder wordt. Banken die digitale vormen van geld verstandig integreren, kunnen hun positie behouden. Wie te lang vasthoudt aan bestaande betaalprocessen, loopt het risico dat waardevolle inkomsten en klantrelaties naar nieuwe spelers verschuiven.
