De stijging van het aantal faillissementen laat zien dat de druk op Nederlandse ondernemers toeneemt. In oktober gingen volgens cijfers van het CBS 322 bedrijven failliet, 69 meer dan een jaar eerder. Dat komt neer op een stijging van 27 procent. Tegelijkertijd is het beeld niet overal hetzelfde. In vastgoed en bouw daalde de faillissementsgraad juist, wat onderstreept dat economische tegenwind sectoren zeer verschillend raakt.
Meer faillissementen wijzen op kwetsbare bedrijfsmodellen
Een toename van faillissementen is zelden het gevolg van één oorzaak. Ondernemers kunnen tegelijk worden geraakt door hogere financieringskosten, oplopende lonen, duurdere inkoop, terughoudende klanten en lagere marges. Vooral bedrijven met weinig financiële buffers of een hoge vastekostenbasis hebben dan minder ruimte om een tijdelijke omzetdip op te vangen.
De cijfers maken duidelijk dat economische druk zich niet altijd onmiddellijk vertaalt in een faillissement. Veel ondernemingen proberen eerst kosten te verlagen, betalingsregelingen te treffen of extra financiering te vinden. Als die opties opraken, kan een faillissement alsnog volgen. Daardoor kan het aantal faillissementen ook oplopen nadat een periode van hogere kosten of zwakkere vraag al langer speelt.
Voor beleggers en ondernemers is het daarom belangrijk om niet alleen naar het totale aantal faillissementen te kijken. De onderliggende vraag is welke bedrijven omvallen. Gaat het vooral om ondernemingen met structureel zwakke marges, dan kan sprake zijn van een noodzakelijke opschoning. Breidt de stijging zich uit naar gezonde bedrijven met tijdelijk krappe liquiditeit, dan is dat een duidelijker signaal van verslechterende economische omstandigheden.
Vastgoed en bouw vormen een opvallende uitzondering
Dat de faillissementsgraad in vastgoed en bouw juist afnam, is opvallend. Beide sectoren zijn doorgaans gevoelig voor rente, financiering en vertrouwen. Hogere rente kan vastgoedtransacties afremmen, projectontwikkeling minder rendabel maken en de vraag naar nieuwbouw onder druk zetten.
Een lagere faillissementsgraad betekent echter niet automatisch dat alle zorgen zijn verdwenen. De vastgoed- en bouwmarkt kent vaak lange looptijden van projecten, contracten en financieringstrajecten. Problemen kunnen daardoor later zichtbaar worden dan in sectoren waar omzet en kosten sneller bewegen.
Waarom de schade in vastgoed en bouw beperkt kan blijven
- Langlopende opdrachten en bestaande orderportefeuilles kunnen tijdelijk steun geven aan bouwbedrijven.
- Schaarste op bepaalde delen van de woningmarkt kan de vraag naar bouw- en vastgoeddiensten ondersteunen.
- Ondernemingen die eerder hun financiering hebben vastgelegd, voelen hogere rente mogelijk minder direct.
- Sectorbedrijven kunnen selectiever zijn geworden in projecten, waardoor risicovolle opdrachten eerder worden vermeden.
Daar staat tegenover dat vastgoedbedrijven vaak sterk afhankelijk zijn van waarderingen, verkoopbaarheid en toegang tot krediet. Als transacties langdurig achterblijven of financiers strengere eisen stellen, kan de druk alsnog toenemen. De huidige daling in faillissementsgraad is dus vooral een relatieve meevaller binnen een breder economisch beeld van oplopende bedrijfsrisico’s.
Wat ondernemers nu vooral moeten volgen
De faillissementsontwikkeling is een achterlopende indicator, maar wel een relevante. Ondernemers doen er goed aan scherp te blijven op liquiditeit, betaaltermijnen, rentelasten en de kredietwaardigheid van klanten. Een groeiend aantal faillissementen kan ook gezonde bedrijven raken wanneer afnemers niet betalen of leveranciers wegvallen.
Voor een bredere beoordeling zijn officiële economische cijfers van belang. Het Centraal Bureau voor de Statistiek publiceert gegevens die helpen om ontwikkelingen rond bedrijven, economie en faillissementen in perspectief te plaatsen.
Betekenis voor ondernemers en beleggers
De stijging met 27 procent bevestigt dat ondernemen onder druk staat, terwijl vastgoed en bouw voorlopig veerkrachtiger ogen. Voor u als ondernemer ligt de nadruk op buffers en kasstroom. Voor beleggers is vooral sectorselectie belangrijk. Een oplopend aantal faillissementen kan wijzen op zwakkere winstvooruitzichten, maar de verschillen tussen sectoren blijven groot.
