De Nederlandse regels sluiten nog onvoldoende aan op effecten die volledig digitaal als token worden uitgegeven, bewaard en overgedragen. AFM en DNB signaleren dat dit Nederland op achterstand kan zetten in een markt waarin de infrastructuur voor beleggen, financiering en handel snel verandert. Zonder helder juridisch kader kunnen innovatieve bedrijven en financiële instellingen eerder uitwijken naar landen waar digitale effecten wel expliciet zijn geregeld.
Tokenisatie vraagt om meer dan nieuwe technologie
Tokenisatie betekent dat een financieel instrument digitaal wordt vastgelegd op een blockchain of vergelijkbare technologie. Denk in theorie aan aandelen, obligaties of andere effecten waarvan eigendom en overdracht via digitale tokens worden geregistreerd.
De technologie kan processen rond uitgifte, administratie en overdracht efficiënter maken. Ook kan zij de rol van bestaande tussenpartijen veranderen. Maar een digitale registratie is niet automatisch voldoende om juridisch vast te stellen wie eigenaar is, hoe een overdracht geldig plaatsvindt en welke bescherming een belegger heeft als er iets misgaat.
Juist daar zit volgens de toezichthouders de kern. Het huidige Nederlandse kader biedt geen basis voor effecten die uitsluitend als token bestaan en ook volledig op die manier worden aangehouden en overgedragen. Zolang die basis ontbreekt, blijft het lastig om tokenisatie op grotere schaal in bestaande financiële markten toe te passen.
Waarom juridische duidelijkheid voor de markt telt
Financiële markten draaien op vertrouwen in eigendom, levering en afwikkeling. Bij een gewoon aandeel zijn de procedures, registers en verantwoordelijkheden in grote lijnen duidelijk. Bij tokenized effecten moet eveneens vaststaan wat een token juridisch vertegenwoordigt en welke partij verantwoordelijk is voor de administratie.
Een nieuw kader zou onder meer duidelijkheid moeten bieden over de volgende vragen:
- wanneer een digitaal token juridisch als effect geldt;
- hoe eigendom en overdracht rechtsgeldig worden vastgesteld;
- welke eisen gelden voor bewaring en bescherming van beleggers;
- hoe toezicht, marktintegriteit en informatievoorziening worden georganiseerd;
- wat er gebeurt bij technische storingen, fraude of faillissement van een betrokken partij.
Die duidelijkheid is niet alleen relevant voor grote banken en beursbedrijven. Ook fintechs, platformen voor bedrijfsfinanciering en ondernemingen die kapitaal willen ophalen, hebben behoefte aan regels die vooraf voorspelbaar zijn. Zonder die voorspelbaarheid wegen juridische kosten en operationele risico’s vaak zwaarder dan de mogelijke efficiëntiewinst.
Risico op verlies van innovatie en marktinfrastructuur
De waarschuwing van AFM en DNB gaat verder dan een technische discussie over blockchain. De vraag is waar toekomstige financiële marktinfrastructuur wordt ontwikkeld en gebruikt. Als Nederlandse partijen geen heldere route hebben om digitale effecten uit te geven of te verhandelen, kunnen activiteiten zich verplaatsen naar andere rechtsgebieden.
Dat kan gevolgen hebben voor de concurrentiepositie van Nederlandse financiële instellingen, technologiebedrijven en dienstverleners. Ook voor de kapitaalmarkt is dit relevant. Een goed functionerende markt voor digitale effecten zou op termijn nieuwe manieren kunnen bieden om financiering te structureren. Tegelijkertijd is schaal pas denkbaar wanneer beleggers en professionele partijen erop kunnen vertrouwen dat hun rechten ook juridisch stevig zijn verankerd.
Innovatie mag beleggersbescherming niet vervangen
Een modern juridisch kader betekent niet dat toezicht lichter moet worden. Integendeel. Digitale overdraagbaarheid kan transacties versnellen, maar brengt ook nieuwe risico’s mee rond cyberveiligheid, identiteitscontrole, fouten in software en de concentratie van macht bij platformbeheerders.
Voor particuliere beleggers is het verschil tussen een digitaal token en een traditioneel effect bovendien niet altijd zichtbaar. Daarom blijven transparantie, passende informatie en duidelijke aansprakelijkheid essentieel. De technologische vorm van een belegging mag geen reden zijn voor minder bescherming of onduidelijke rechten.
Wie wil volgen hoe de toezichthouder naar deze markt kijkt, vindt meer achtergrond bij de Autoriteit Financiële Markten.
Wat ondernemers en beleggers hieruit moeten meenemen
Voor ondernemers onderstreept de oproep dat tokenisatie nog geen vanzelfsprekend alternatief is voor bestaande financiering of effectuitgifte. Voor beleggers is vooral van belang dat een digitaal verhandelbaar token niet automatisch dezelfde juridische zekerheid biedt als een regulier effect. Komt er een duidelijk kader, dan kan dat ruimte geven aan innovatie. Tot die tijd blijft juridische zekerheid minstens zo belangrijk als de technologie zelf.
