Jongeren laten in pensioenregelingen opvallend vaak na om een beleggingskeuze te maken, terwijl juist zij de langste horizon hebben om schommelingen uit te zitten en rendement op te bouwen. De AFM signaleert in ‘Sector in beeld pensioenen 2026’ dat deze achterstand in keuzes niet alleen iets zegt over gedrag, maar ook over de werking van lifecycle-beleggen en de communicatieplicht van uitvoerders. Voor u als deelnemer kan een (te) defensieve invulling in de opbouwfase op termijn het verschil maken tussen “voldoende” en “net niet”, zeker in een wereld waarin inflatie en rente het koopkrachtplaatje blijven beïnvloeden.
Wat de AFM precies signaleert
De Autoriteit Financiële Markten baseert haar sectorbeeld op data van pensioenuitvoerders over 2024 en voegt dit jaar ook inzichten toe uit klachtenrapportages van pensioenfondsen en premiepensioeninstellingen. De rode draad: vooral jongeren blijven achter bij het maken van actieve beleggingskeuzes in beschikbare premieregelingen en vergelijkbare arrangementen.
Dat “niet kiezen” is op zichzelf geen fout als de standaardoptie goed is ingericht. Maar de AFM legt de vinger bij twee punten die voor het uiteindelijke pensioenresultaat zwaar wegen: de mate waarin de default passend is voor een lange horizon en de mate waarin deelnemers begrijpen wat er met hun geld gebeurt.
Waarom (te) defensief in de opbouwfase rendement kan kosten
Bij pensioenopbouw telt tijd als risicodemper. In de eerste decennia is het doel meestal niet stabiliteit op korte termijn, maar het laten groeien van de pot. Als u in die fase relatief defensief belegt, kan dat de verwachte opbrengst drukken. Het effect stapelt zich op door rente-op-rente.
Het risico van “comfortbeleggen”
Een defensieve mix voelt veilig, zeker na onrustige beursjaren. Maar veiligheid is hier vooral “minder schommelingen”, niet per se “meer zekerheid op koopkrachtig pensioen”. Bij een lange horizon kan te weinig blootstelling aan zakelijke waarden betekenen dat uw pensioenpot minder hard meegroeit met de economie en bedrijfswinsten.
Inflatie als stille tegenpartij
Ook wanneer rentes hoger zijn dan enkele jaren terug, blijft inflatie een structurele factor. Een te conservatieve invulling kan ertoe leiden dat uw vermogen wel nominale rust heeft, maar reëel achterblijft. Dat risico is extra relevant voor jongeren omdat hun pensioen nog tientallen jaren moet worden opgebouwd.
Lifecycle-beleggen: goed principe, maar default is niet automatisch “goed genoeg”
De meeste regelingen werken met lifecycle-profielen: jonger betekent doorgaans meer risico, richting pensioendatum wordt afgebouwd. In theorie sluit dit aan bij de financiële logica. In de praktijk ontstaan er fricties als deelnemers niet kiezen, uitvoerders verschillende defaults hanteren en communicatie tekortschiet.
Waar het in de praktijk mis kan gaan
-
De standaard lifecycle is te defensief ingericht voor jonge cohorten, bijvoorbeeld door vroeg af te bouwen of door structureel lage aandelenwegingen.
-
De standaardoptie past niet bij de risicohouding of situatie van de deelnemer, terwijl de deelnemer niet weet dat bijsturen mogelijk is.
-
Keuzearchitectuur stuurt onbedoeld naar “niets doen”, terwijl “niets doen” een impliciete beleggingskeuze is met gevolgen.
Communicatieplicht: niet alleen informeren, maar laten begrijpen
De AFM-signalen raken aan een kernverantwoordelijkheid van pensioenuitvoerders: heldere, eerlijke en begrijpelijke communicatie over risico, rendement en alternatieven. Zeker bij jongeren is de uitdaging dat pensioen ver weg voelt en de informatie vaak abstract blijft.
Wat u als deelnemer mag verwachten
-
Uitleg wat de standaardbelegging inhoudt en waarom die zo is ingericht.
-
Inzicht in bandbreedtes: niet alleen “gemiddeld rendement”, maar ook mogelijke tegenvallers en hersteltijd.
-
Duidelijke momenten waarop u wordt geattendeerd op keuzes, bijvoorbeeld bij start dienstverband, salarisstijgingen of levensgebeurtenissen.
Voor uitvoerders betekent dit dat communicatie niet mag blijven hangen in vinkjes en PDF’s. De AFM kijkt in toenemende mate naar gedragseffecten: begrijpt u het echt en komt de boodschap op tijd?
Klachteninzichten: vroege indicator van frictie in de keten
Nieuw in het sectorbeeld is dat klachtenrapportages worden meegenomen. Dat is relevant, omdat klachten vaak als eerste zichtbaar maken waar processen, informatie of verwachtingen niet aansluiten. Denk aan onbegrip over risicoprofielen, teleurstelling over rendement na marktcorrecties of verwarring bij waardeoverzichten.
Voor ondernemers als werkgever is dit ook praktisch: pensioen is arbeidsvoorwaarde en reputatieonderwerp. Als medewerkers de regeling niet snappen of achteraf “verrast” zijn, komt die vraag vroeg of laat op uw bord terecht.
Wat u nu kunt doen zonder aan knoppen te draaien op basis van emoties
Dit is geen financieel advies, maar wel een nuchtere checklist om te voorkomen dat u onbedoeld jarenlang in een niet passende standaard blijft zitten:
-
Controleer of u een keuze heeft gemaakt of in een default zit.
-
Lees welk lifecycle-profiel voor uw leeftijd geldt en hoe snel er wordt afgebouwd.
-
Bekijk of de informatie aansluit op uw situatie, en stel vragen als dat niet zo is.
Wie het AFM-rapport zelf wil inzien kan terecht bij de publicaties van de Autoriteit Financiële Markten.
