Financiële regels zijn vaak bedoeld om consumenten, beleggers en de stabiliteit van het systeem te beschermen. Maar als regels, uitzonderingen en uitvoeringsprocessen zich blijven opstapelen, kan bescherming omslaan in onnodige complexiteit. AFM-voorzitter Laura van Geest pleit daarom voor een kritischer blik op overheidssystemen. Niet alleen kijken naar nieuwe regels die erbij moeten, maar ook naar wat eenvoudiger kan of kan verdwijnen. Dat debat raakt direct aan de regeldruk voor ondernemers, financiële instellingen en beleggers.
Goede bedoelingen kunnen leiden tot ingewikkelde systemen
Van Geest sprak tijdens het symposium De Grote Vereenvoudiging over de groeiende complexiteit van overheidssystemen. Volgens haar ontstaat die complexiteit dikwijls vanuit goede bedoelingen. Nieuwe regels worden bijvoorbeeld ingevoerd om risico’s beter te beheersen, fraude tegen te gaan, consumenten te beschermen of meer maatwerk mogelijk te maken.
In de praktijk kan elke extra verplichting echter leiden tot aanvullende formulieren, controles, rapportages en uitzonderingsregels. Dat geldt nadrukkelijk ook voor de financiële sector. Banken, verzekeraars, vermogensbeheerders en beleggingsplatforms werken in een omgeving waarin toezicht, zorgplicht, informatieverstrekking en risicobeheersing centraal staan.
De uitdaging is dus niet om noodzakelijke bescherming los te laten. Het gaat om de vraag of die bescherming ook begrijpelijker, beter uitvoerbaar en minder belastend kan worden georganiseerd.
Wat vereenvoudiging kan betekenen voor ondernemers
Voor ondernemers zit regeldruk vaak niet alleen in de inhoud van een verplichting, maar vooral in de tijd en expertise die nodig zijn om eraan te voldoen. Kleine en middelgrote bedrijven hebben meestal geen grote juridische of compliance-afdeling. Zij zijn vaker afhankelijk van externe adviseurs, accountants of softwareleveranciers.
Meer eenvoud kan ondernemers helpen op meerdere terreinen:
- minder tijdverlies door dubbele informatieverzoeken en ingewikkelde administratieve processen;
- duidelijkere regels, waardoor de kans op onbedoelde fouten kleiner wordt;
- lagere kosten voor advies, rapportage en interne controles;
- meer ruimte om te investeren in groei, personeel en innovatie.
Dat betekent niet dat vereenvoudiging automatisch neerkomt op minder toezicht. Slimmer toezicht kan juist beter aansluiten op het risico dat een onderneming of financiële dienstverlener daadwerkelijk vormt. Een kleine onderneming heeft doorgaans andere verplichtingen en risico’s dan een grote, internationaal opererende financiële instelling.
Niet iedere regel kan zomaar verdwijnen
Een vereenvoudigingsslag vraagt wel om scherpe keuzes. Financiële regelgeving is mede aangescherpt na eerdere crises, schandalen en gevallen van misleiding. Regels rond klantinformatie, productontwikkeling, antiwitwascontroles en markttransparantie hebben een duidelijke functie.
Wie regels wil schrappen of samenvoegen, moet daarom voorkomen dat belangrijke waarborgen verdwijnen. De kernvraag is niet simpelweg hoeveel regels er zijn, maar of regels elkaar versterken, overlappen of juist onnodig moeilijk uitvoerbaar zijn. Ook de handhaving speelt mee. Een heldere regel die consequent wordt toegepast, kan effectiever zijn dan een uitgebreid stelsel met veel uitzonderingen.
Belang voor financiële instellingen en beleggers
Voor financiële instellingen kan minder complexiteit bijdragen aan lagere uitvoeringskosten en een beter overzicht van verplichtingen. Dat kan ruimte geven voor innovatie, bijvoorbeeld in digitale dienstverlening. Tegelijk blijft het vertrouwen van klanten afhankelijk van zorgvuldige processen en transparante communicatie.
Beleggers hebben eveneens belang bij begrijpelijke regels. Informatie over risico’s, kosten en kenmerken van financiële producten moet toegankelijk zijn. Te veel juridisch of technisch taalgebruik helpt consumenten niet om betere keuzes te maken. Vereenvoudiging kan dus ook betekenen dat informatie korter, relevanter en beter vergelijkbaar wordt.
De Autoriteit Financiële Markten speelt in dit debat een belangrijke rol als toezichthouder op de financiële markten. De oproep van Van Geest laat zien dat toezicht en eenvoud geen tegenpolen hoeven te zijn. Juist een overzichtelijker stelsel kan naleving en toezicht effectiever maken.
Van nieuwe regels naar beter ontwerp
De oproep om niet alleen te vragen wat erbij moet, maar ook wat eraf kan, is relevant in een periode waarin overheden en bedrijven te maken hebben met veel maatschappelijke opgaven. Denk aan digitalisering, verduurzaming, consumentenbescherming en de bestrijding van financiële criminaliteit. Voor elk onderwerp ligt nieuwe regelgeving voor de hand, maar zonder samenhang kan het stelsel steeds moeilijker beheersbaar worden.
Voor ondernemers en beleggers is de betekenis helder: een eenvoudiger financieel regelstelsel kan kosten, onzekerheid en administratieve lasten beperken, zolang cruciale bescherming overeind blijft. De werkelijke test ligt in de uitvoering. Worden regels daadwerkelijk duidelijker en beter toepasbaar, dan kan dat het ondernemingsklimaat én het vertrouwen in de financiële sector versterken.
