De opvolgers van PSD2 komen eraan: PSD3 als richtlijn en PSR als rechtstreeks werkende verordening. De belofte is bekend: meer concurrentie, innovatie en betere bescherming voor consumenten. In de praktijk betekent het vooral dat banken, fintechs en webwinkels hun betaalprocessen opnieuw moeten tegenlichten. Wie de komende jaren geld verdient aan betalingen, checkout, abonnementen of online fraudeaanpak, krijgt te maken met strengere eisen, scherpere aansprakelijkheidsregels en extra druk op marges. Voor u als ondernemer of belegger is de kernvraag: waar schuift de winst, waar stijgen de kosten en wie krijgt de klantrelatie?
Wat is nieuw aan PSD3 en PSR?
PSD3 vervangt de huidige PSD2-richtlijn en moet in nationale wetgeving worden omgezet. PSR komt daarbovenop als verordening die in alle EU-landen direct geldt. Dat dubbele spoor is niet toevallig: Brussel wil minder interpretatieverschillen tussen lidstaten en dus een gelijker speelveld voor partijen die grensoverschrijdend opereren.
Concreet verschuift de focus van “open banking mogelijk maken” naar “open banking betrouwbaar en veilig opschalen”. Tegelijkertijd wordt de lat hoger gelegd voor fraudepreventie, klantauthenticatie, incidentrapportage en de manier waarop kosten en aansprakelijkheid worden verdeeld.
Deadlines en implementatiedruk: wanneer moet u wat regelen?
De precieze ingangsdata hangen af van de afronding van het Europese wetgevingsproces en de uiteindelijke overgangstermijnen. Maar de boodschap voor de sector is helder: de voorbereidingsfase is nú. Banken en betaalinstellingen moeten rekening houden met aanpassingen aan IT, risk, compliance, klantenservice en contracten met merchants en derde partijen.
Banken en betaaldienstverleners: herijking van SCA-processen, fraudemonitoring, toegang tot rekeningen en API-afspraken.
Fintechs: strengere eisen rond vergunningen, governance en operationele weerbaarheid, plus afhankelijkheid van bank-API’s die uniformer en betrouwbaarder moeten worden.
Webwinkels en platforms: checkout, terugbetalingen, chargeback-achtige processen en bewijsvoering bij fraude komen prominenter op de agenda.
Tarieven: waar kunnen kosten stijgen of juist dalen?
PSD3 en PSR zijn geen “prijsplafond”, maar ze beïnvloeden tarieven via twee routes. Ten eerste: nalevingskosten stijgen door zwaardere eisen aan security, monitoring en rapportage. Ten tweede: concurrentie neemt toe als toegang tot rekeningen en betaaldiensten gelijkmatiger wordt geregeld.
Voor banken kan dat betekenen dat fee-inkomsten onder druk komen te staan, terwijl investeringen in compliance en anti-fraude oplopen. Voor fintechs en betaalinstellingen kan een duidelijker EU-kader juist schaalvoordelen opleveren, mits zij de compliance-kosten kunnen dragen. Voor webwinkels is het saldo onzeker: meer concurrentie kan PSP-tarieven drukken, maar extra eisen rond fraudeafhandeling en klantauthenticatie kunnen conversiekosten verhogen.
Fraude en aansprakelijkheid: de spelregels worden strenger
De EU wil betaalfraude harder aanpakken, inclusief social engineering en vormen van “authorized push payment”-fraude waarbij consumenten zelf een betaling initiëren onder misleiding. Dat vertaalt zich doorgaans in strengere verwachtingen van betaalproviders rond detectie, waarschuwingen en klantcommunicatie.
Voor u als ondernemer is vooral van belang dat betaalketens vaker om bewijs en logdata zullen vragen bij disputen. Denk aan aantoonbare klantauthenticatie, device-informatie, tijdslijnen en transparante terugbetalingsprocessen. Wie dat niet op orde heeft, loopt het risico op hogere verliespercentages of ongunstigere contractvoorwaarden bij PSP’s.
Open banking 2.0: van “toegang” naar “kwaliteit”
PSD2 maakte rekeningtoegang mogelijk, maar de praktijk was versnipperd: wisselende API-kwaliteit, downtime en interpretatieverschillen tussen landen. PSD3 en PSR zetten druk op banken om toegang stabieler, consistenter en beter bruikbaar te maken. Dat is goed nieuws voor partijen die bouwen op betaalinitiatie en datadiensten, maar het legt ook een extra investeringsplicht bij banken.
Voor beleggers is dit een relevante indicator: partijen die hun infrastructuur al modern hebben, kunnen efficiënter voldoen en marktaandeel verdedigen. Achterblijvers riskeren hogere kosten, reputatieschade bij storingen en versneld verlies van de klantinterface aan gespecialiseerde fintechs.
Concurrentiedruk: wie wint de klantrelatie?
PSD3 en PSR vergroten de kans dat betaaldiensten verder “unbundlen”: de rekening bij een bank, de betaalbeleving bij een fintech, en de checkout-optimalisatie bij een PSP of platform. Dat maakt de markt competitiever, maar ook scherper: marges verschuiven naar partijen die schaal hebben, fraude goed managen en conversie optimaliseren zonder de compliance te breken.
Voor webwinkels betekent dit dat u meer keuze krijgt in betaalmethoden en partijen, maar ook meer verantwoordelijkheid om leveranciers te selecteren op beschikbaarheid, fraude-performance en support. Contracten met PSP’s en betaalinstellingen zullen vaker expliciet ingaan op incidentafhandeling, data-uitwisseling en aansprakelijkheid.
Wat u nu al kunt doen als ondernemer of belegger
Ondernemers: inventariseer uw betaalmix, fraudepercentages en refund-processen. Vraag uw PSP welke PSD3/PSR-wijzigingen zij verwachten in flow, pricing en bewijsvoering.
Financiële beslissers: reserveer IT- en compliance-capaciteit. De grootste kostenpost zit vaak in integraties en procesaanpassingen, niet in “papierwerk”.
Beleggers: let op signalen rond kosteninflatie, fraudelast en churn in betaalproviders. In kwartaalcijfers kunnen extra compliance-investeringen en hogere disputekosten vroeg zichtbaar worden.
Wie de officiële toezichtcontext wil volgen, vindt achtergrond en publicaties bij De Nederlandsche Bank.
