De Amerikaanse inflatie is in augustus duidelijk opgelopen. De totale consumentenprijsindex steeg met 0,4 procent, na een toename van 0,1 procent in juli. Belangrijker voor financiële markten is dat de kerninflatie hoger uitviel dan verwacht. Dat zet de Federal Reserve voor een lastige keuze: de rente langer hoog houden, of zelfs verder verhogen om te voorkomen dat prijsdruk zich opnieuw vastzet in de economie.
Waarom kerninflatie voor de Fed zwaarder weegt
De totale inflatie kan sterk bewegen door bijvoorbeeld energie- en voedselprijzen. Die prijzen zijn vaak volatiel en kunnen snel dalen of stijgen door geopolitieke spanningen, weersomstandigheden of verstoringen in de wereldhandel. Daarom kijken centrale banken vooral naar de kerninflatie, waarbij zulke beweeglijke onderdelen buiten beschouwing blijven.
Een hoger dan verwachte kerninflatie suggereert dat de prijsdruk breder in de economie aanwezig is. Denk aan hogere prijzen voor diensten, huren, verzekeringen en arbeid. Juist die categorieën reageren doorgaans trager op een hogere beleidsrente. Voor de Fed is dit een signaal dat eerdere renteverhogingen mogelijk nog onvoldoende hebben gedaan om de vraag af te remmen.
De centrale bank heeft als opdracht prijsstabiliteit te bewaken. Wanneer de onderliggende inflatie hardnekkig blijft, groeit de kans dat beleidsmakers kiezen voor een strengere toon. Dat kan betekenen dat renteverlagingen verder vooruit worden geschoven. Ook neemt de kans toe dat een aanvullende renteverhoging serieus op tafel komt bij de komende vergadering.
Hogere rente raakt aandelen via waarderingen en winsten
Voor aandelenmarkten is een strakker Fed-beleid meestal geen prettig vooruitzicht. Een hogere rente verhoogt de vergoeding die beleggers op relatief veilige obligaties kunnen krijgen. Daardoor moeten aandelen aantrekkelijker geprijsd zijn om kapitaal aan te trekken.
Vooral groeiaandelen zijn gevoelig. Bij deze bedrijven ligt een groot deel van de verwachte winst verder in de toekomst. Als de rente stijgt, is die toekomstige winst minder waard in de waarderingsmodellen van beleggers. Technologiebedrijven en ondernemingen met hoge waarderingen kunnen daardoor sneller onder druk komen te staan.
Daarnaast lopen financieringskosten op. Ondernemingen die veel moeten lenen voor overnames, voorraad, expansie of herfinanciering krijgen te maken met hogere rentelasten. Dat kan de winstgroei drukken. Banken kunnen daar juist deels van profiteren, al neemt ook het risico toe dat klanten moeite krijgen met aflossen wanneer de rente lang hoog blijft.
Niet ieder aandeel reageert hetzelfde
- Groeibedrijven zijn vaak het meest rentegevoelig door hun hoge waardering en toekomstige winstverwachtingen.
- Bedrijven met stevige kasstromen en beperkte schulden zijn doorgaans beter bestand tegen hogere financieringskosten.
- Defensieve sectoren kunnen steun vinden bij economische onzekerheid, maar zijn niet immuun voor hogere marktrentes.
- Ondernemingen met veel schuld krijgen sneller te maken met druk op marges en investeringsruimte.
Obligaties krijgen te maken met oplopende rendementen
Bij obligaties is de relatie directer. Als beleggers verwachten dat de Fed de rente verhoogt of langer hoog houdt, eisen zij doorgaans een hoger rendement op nieuw uitgegeven obligaties. De prijs van bestaande obligaties daalt dan, omdat hun vaste coupon minder aantrekkelijk wordt vergeleken met nieuwe leningen.
Vooral langlopende obligaties kunnen flink reageren op veranderende renteverwachtingen. Hun waarde is gevoeliger voor de marktrente, omdat beleggers langer vastzitten aan een bestaande coupon. Kortlopende obligaties bewegen meestal minder hard, maar kunnen wel snel worden beïnvloed door verwachtingen rond de eerstvolgende Fed-vergadering.
Ook buiten de Verenigde Staten is de impact merkbaar. Amerikaanse staatsobligaties vormen een belangrijke basis voor wereldwijde financieringskosten. Stijgende Amerikaanse rentes kunnen de dollar versterken en kapitaal richting de VS trekken. Dat maakt lenen voor bedrijven en overheden elders relatief lastiger. Voor achtergrond over de werking van monetair beleid kunt u terecht bij De Nederlandsche Bank.
Wat beleggers en ondernemers nu volgen
De kernvraag is of de hogere kerninflatie een eenmalige uitschieter is of het begin van een bredere versnelling. De Fed zal daarom niet alleen naar één inflatiecijfer kijken, maar ook naar loonontwikkeling, consumentenbestedingen, arbeidsmarktgegevens en inflatieverwachtingen.
Voor beleggers betekent dit dat rentegevoeligheid opnieuw centraal staat bij de beoordeling van aandelen en obligaties. Voor ondernemers blijft de praktische les dat financiering duur kan blijven en dat prijsverhogingen niet onbeperkt door te berekenen zijn. Een hardnekkig hogere Amerikaanse kerninflatie vergroot daarmee de onzekerheid op de beurs én in de reële economie.
