China trekt zich terug uit de financiering van een groot deel van de buitenlandse kolencentrales waarin het participeert. Volgens een analyse van milieuorganisaties Crea en Pacs gaat het om ongeveer twee derde van deze projecten, onder meer in Indonesië, Zimbabwe en Bangladesh. Daarmee verschuift niet alleen de klimaatbalans, maar ook de financieringsmarkt voor energie in opkomende economieën. Energiebedrijven verliezen een bekende kapitaalverschaffer, terwijl overheden en investeerders opnieuw moeten bepalen welke energieprojecten nog bankabel zijn.
Een breuk in de financiering van kolenprojecten
Chinese banken, staatsbedrijven en aannemers waren jarenlang belangrijke spelers bij de bouw van energie-infrastructuur buiten China. Vooral landen met een snel groeiende stroomvraag konden via Chinese betrokkenheid relatief snel centrales realiseren. Als die financieringsstroom opdroogt, ontstaat er een praktisch probleem. Een kolencentrale vraagt niet alleen om geld voor de bouw, maar ook om langlopende afspraken over brandstof, transport, elektriciteitsafname en onderhoud.
Voor projecten die al ver gevorderd zijn, kan het wegvallen van een Chinese partij vertraging, hogere kosten of zelfs definitieve annulering betekenen. Nieuwe financiers zullen kritischer kijken naar het risico dat een centrale gedurende haar lange levensduur onvoldoende inkomsten oplevert. Dat risico neemt toe nu zonne-energie, windenergie, netwerken en energieopslag in veel markten concurrerender worden.
De ontwikkeling past in een bredere vraag waar opkomende markten hun energie-investeringen vandaan halen. De ontwikkelingsdata van de Wereldbank laten zien waarom toegang tot betrouwbare energie en kapitaal voor deze economieën zo belangrijk blijft. De uitdaging is dat betaalbare stroom, economische groei en emissiereductie vaak tegelijk moeten worden nagestreefd.
Gevolgen voor energiebedrijven
Kolenspelers krijgen te maken met meer onzekerheid
Voor ontwikkelaars van kolencentrales en leveranciers van steenkool is het besluit ongunstig. Minder nieuwe centrales betekent op termijn minder structurele vraag naar kolen, turbines, ketels en bijbehorende logistiek. Dat effect zal niet overal direct zichtbaar zijn. Bestaande centrales blijven vaak nog lange tijd draaien en sommige landen zullen alternatieve financiers proberen te vinden.
Toch verandert de onderhandelingspositie van bedrijven. Wanneer slechts een beperkte groep financiers bereid is een nieuw kolenproject te steunen, stijgt doorgaans de kapitaalkost. Ook kunnen kredietverstrekkers strengere voorwaarden stellen aan garanties van de overheid, stroomtarieven en de afname van elektriciteit.
Meer ruimte voor alternatieve energie-infrastructuur
Voor producenten van hernieuwbare energie, netbeheerders en bedrijven in opslagtechnologie kan het wegvallen van kolenprojecten juist nieuwe ruimte creëren. Vooral in landen waar de elektriciteitsvraag snel groeit, blijft vervangende capaciteit nodig. Een geschrapte kolencentrale betekent namelijk niet dat de vraag naar stroom verdwijnt.
De kans is groot dat de aandacht verschuift naar combinaties van zonne- en windparken, gascentrales als overgangsvoorziening, batterijen en investeringen in het elektriciteitsnet. Welke oplossing de voorkeur krijgt, verschilt per land. Lokale brandstofprijzen, de betrouwbaarheid van het net, beschikbare grond en politieke keuzes blijven doorslaggevend.
Wat beleggers moeten volgen
- De blootstelling van energiebedrijven aan nieuwe kolencapaciteit in Azië en Afrika.
- De mate waarin ondernemingen afhankelijk zijn van Chinese projectfinanciering of Chinese toeleveranciers.
- Nieuwe aanbestedingen voor hernieuwbare energie, stroomnetten en opslag.
- De kredietkwaliteit van staatsenergiebedrijven die garanties hebben afgegeven voor niet-gerealiseerde projecten.
- De ontwikkeling van elektriciteitstarieven en regelgeving in landen waar projecten worden geschrapt.
Voor beursgenoteerde ondernemingen is het niet genoeg om alleen naar de energievraag te kijken. De financierbaarheid van een project wordt steeds belangrijker. Een centrale kan economisch aantrekkelijk lijken op papier, maar alsnog stranden wanneer banken, exportkredietverzekeraars of institutionele beleggers het risico te groot vinden.
Financiering van opkomende markten wordt ingewikkelder
Het Chinese besluit legt een kwetsbaarheid bloot: veel opkomende economieën hebben grote infrastructurele ambities, maar beschikken niet altijd over voldoende binnenlands kapitaal. Als een dominante buitenlandse financier zich terugtrekt uit één type energieproject, moeten landen uitwijken naar multilaterale instellingen, private investeerders, andere overheden of eigen staatsbanken.
Dat kan positief uitpakken wanneer het leidt tot modernere en schonere energievoorziening. Tegelijk bestaat het risico dat noodzakelijke elektriciteitsprojecten vertragen, zeker waar het net zwak is en private financiers alleen willen instappen met stevige garanties. Voor overheden kan dit de druk verhogen op begrotingen en op afspraken met buitenlandse kredietverschaffers.
De kern voor ondernemers en beleggers
Het schrappen van Chinese buitenlandse kolenprojecten is meer dan klimaatnieuws. Het herschikt de markt voor energie-infrastructuur in opkomende landen. Ondernemers moeten rekening houden met veranderende aanbestedingen en hogere financieringseisen. Beleggers doen er goed aan te kijken welke bedrijven profiteren van vervangende energie-investeringen en welke ondernemingen nog sterk leunen op de bouw van nieuwe kolencentrales.
