Een verwachte renteverhoging van de Europese Centrale Bank, van 2,25 naar 2,5 procent, klinkt als een duidelijke beleidsstap. Voor veel huishoudens en bedrijven is het directe effect waarschijnlijk beperkt. Volgens ING-hoofdeconoom Bert Colijn zal deze verhoging de economie nauwelijks raken, omdat de rente pas bij een hogere stand de groei merkbaar afremt. Toch is de stap relevant. Niet alleen omdat lenen geleidelijk duurder kan worden, maar ook omdat de ECB hiermee een signaal afgeeft over inflatie, financiering en de richting van de economie.
Waarom de ECB de rente verhoogt
De ECB gebruikt de beleidsrente om de economie te beïnvloeden. Een hogere rente maakt krediet in beginsel minder aantrekkelijk. Daardoor kunnen consumenten minder snel grote aankopen financieren en kunnen ondernemingen investeringen kritischer beoordelen. Het doel is doorgaans om de vraag in de economie te temperen wanneer prijsstijgingen te hard oplopen.
De aangekondigde verhoging is relatief klein. Dat verklaart waarom het effect volgens de in de bron genoemde econoom vooralsnog beperkt kan blijven. Rentebeleid werkt bovendien niet direct door. Banken, bedrijven en huishoudens passen hun gedrag vaak geleidelijk aan. Wie al een lening met een vaste rente heeft, merkt van een nieuwe ECB-stap niet onmiddellijk iets.
Meer achtergrond over het instrumentarium staat bij de Europese Centrale Bank.
Wat merkt u van hogere rente op leningen?
De doorwerking naar leningen verschilt sterk per product en contract. Bij een hypotheek met een lange rentevaste periode verandert de maandlast meestal niet tussentijds. Wie binnenkort een nieuwe hypotheek afsluit of de rente moet verlengen, kan wel te maken krijgen met hogere aanbiedingen van geldverstrekkers. De hypotheekrente volgt de ECB-rente overigens niet één op één. Ook verwachtingen op de kapitaalmarkt, concurrentie tussen banken en risico-opslagen spelen mee.
Voor ondernemers is de impact vaak directer bij flexibele financiering, zoals rekening-courantkrediet of leningen met een variabele rente. Hogere financieringskosten drukken dan op de marge. Dat kan ertoe leiden dat investeringen in voorraad, machines, vastgoed of uitbreiding later worden uitgevoerd.
Spaarrente kan stijgen, maar niet automatisch
Een hogere beleidsrente vergroot de ruimte voor banken om spaarrentes op te trekken. Dat betekent niet dat iedere spaarder direct een hogere vergoeding ontvangt. Banken bepalen hun tarieven zelf en kijken daarbij ook naar hun behoefte aan spaargeld en hun eigen financieringskosten. Vooral bij vrij opneembare spaarrekeningen kan de vergoeding veranderen, maar de snelheid en omvang verschillen per aanbieder.
Investeringen en aandelenmarkten
Voor beleggers maakt een hogere rente aandelen niet per definitie onaantrekkelijk, maar de waardering kan wel onder druk komen. Toekomstige winsten worden bij een hogere rente minder zwaar meegeteld in de huidige koers. Dat speelt vooral bij ondernemingen waarvan veel winst pas op langere termijn wordt verwacht.
Banken kunnen in sommige omstandigheden profiteren van ruimere rentemarges. Vastgoedbedrijven, groeiaandelen en ondernemingen met hoge schulden zijn vaak gevoeliger voor oplopende financieringskosten. De reactie op de beurs hangt echter vooral af van de vraag of de renteverhoging al was verwacht en welke volgende stappen beleggers voorzien.
Beperkte rem op de Nederlandse economie
Als de renteverhoging inderdaad beperkt blijft tot deze stap, is het effect op de Nederlandse economie vermoedelijk klein. De vergelijking uit de bron is dat de economie daardoor nauwelijks in beweging komt. Dat neemt niet weg dat meerdere renteverhogingen elkaar kunnen opstapelen. Dan worden woningfinanciering, bedrijfsleningen en consumptie geleidelijk zwaarder geraakt.
- Huishoudens met aflopende rentecontracten kunnen hogere lasten krijgen.
- Ondernemers zullen investeringen scherper toetsen op rendement.
- Spaarders kunnen mogelijk profiteren van betere rentetarieven.
- Beleggers letten vooral op het vervolg van het ECB-beleid en de economische vooruitzichten.
Voor ondernemers en beleggers ligt de betekenis vooral in de richting die de ECB kiest. Eén kleine verhoging hoeft de economie niet te remmen, maar maakt financiering wel iets minder vanzelfsprekend. Wie afhankelijk is van krediet doet er verstandig aan rentegevoeligheid en herfinancieringsmomenten scherp in beeld te houden.
