De Nederlandse detailhandel zette in het eerste kwartaal van 2026 2,2 procent meer om dan een jaar eerder, en webshops groeiden zelfs 4,7 procent. Op papier oogt dat als een nette plus. Maar tegelijk zakt het ondernemersvertrouwen naar het laagste niveau in drie jaar. Die combinatie is minder tegenstrijdig dan ze lijkt: omzetgroei kan vooral prijs gedreven zijn, terwijl marges en verwachtingen verslechteren. Voor u als belegger, ondernemer of vastgoedeigenaar is juist die mix van nominale groei en afnemend sentiment een vroeg signaal over de groei en investeringsbereidheid richting 2026.
Omzet omhoog: hoeveel is echt meer verkoop?
Een omzetstijging van 2,2 procent zegt in eerste instantie vooral iets over euro’s aan de kassa, niet over het aantal verkochte producten. In een periode waarin prijsniveaus nog altijd hoger liggen dan enkele jaren geleden, kan een bescheiden omzetplus grotendeels verklaard worden door prijscomponenten, zoals hogere inkoopprijzen die (deels) worden doorberekend, minder kortingdruk of een verschuiving naar duurdere productmix.
Voor de reële groei is het volume bepalend: verkoopt u meer stuks, of alleen duurder? In veel retailsegmenten zien we dat consumenten prijsbewuster blijven en sneller switchen naar huismerken, aanbiedingen en budgetformules. Dat kan betekenen dat de omzet wel stijgt, maar het volume vlak is of zelfs daalt. In dat scenario groeit de sector nominaal, maar is de echte economische impuls beperkt.
Dat webshops 4,7 procent groeien, past in het beeld van blijvende kanaalverschuiving. Online wint vooral in non food, gemaksaankopen en prijsvergelijkbare producten. Voor fysieke winkels kan dat betekenen dat omzetgroei steeds meer afhankelijk wordt van locatiekwaliteit, beleving, service en het vermogen om online en offline te combineren.
Waarom ondernemers toch somberder worden
Dat het ondernemersvertrouwen daalt terwijl de omzet stijgt, is vaak een margeverhaal. Een paar factoren spelen daarbij tegelijk:
-
Kosten blijven knellen: loonkosten, energie, huurindexaties en logistiek zijn voor veel retailers structureel hoger geworden. Als u die kosten niet volledig kunt doorberekenen, stijgt de omzet maar daalt de winstgevendheid.
-
Rente en financiering: hogere rente werkt door in werkkapitaal, voorraadfinanciering en investeringsleningen. Dat drukt de ruimte om te investeren in winkelverbouwingen, automatisering of extra personeel.
-
Vraagverwachting en consumentengedrag: zelfs bij stabiele bestedingen blijft de consument selectief. Grote aankopen worden sneller uitgesteld, terwijl dagelijkse uitgaven gevoeliger zijn voor prijsacties. Dat maakt omzetvolatiliteit hoger en planning lastiger.
-
Concurrentiedruk: prijsvechters, marktplaatsen en internationale spelers trekken aan de randen van de markt. Dat verhoogt de promotiedruk en verlaagt de prijskracht.
Het sentiment zegt daarmee niet alleen iets over “drukte in de winkel”, maar vooral over voorspelbaarheid en rendement. Voor ondernemers is dat het verschil tussen groei en gezonde groei.
Wat dit signaleert voor economische groei en investeringen in 2026
Als de omzetstijging vooral nominaal is en het vertrouwen daalt, dan is de kans groter dat bedrijven in de tweede helft van 2026 terughoudender worden met investeringen. Denk aan het uitstellen van nieuwe vestigingen, minder voorraadopbouw, lagere marketingbudgetten en vertraging in digitaliseringsprojecten. Dat remt de bredere economische groei, omdat retail niet alleen een afzetkanaal is, maar ook een grote werkgever en investeerder in logistiek, ICT en vastgoed.
We letten de komende kwartalen op drie signalen:
-
Volume-ontwikkeling: als volumes aantrekken, is de omzetgroei “echter” en kan vertrouwen herstellen.
-
Marge-indicatoren: meer prijsacties en hogere kosten betekenen druk op winst, ook bij stijgende omzet.
-
Voorraad en faillissementen: oplopende voorraden of meer herstructureringen wijzen op vraaguitval en te optimistische inkoop.
Voor achtergrond en cijfers rond detailhandel en vertrouwen kunt u terecht bij de detailhandelsstatistieken van het CBS.
Implicaties voor retailvastgoed en beursgenoteerde retailers
Retailvastgoed: polarisatie zet door
Voor winkelvastgoed betekent dit vooral meer verschil tussen winnaars en verliezers. Toplocaties in sterke stadscentra en dominante wijkcentra profiteren van passantenstromen en minder leegstandsrisico. Secundaire locaties worden gevoeliger voor huuronderhandelingen, kortere contracten en herpositionering. Als ondernemersvertrouwen laag blijft, krijgt de verhuurder vaker te maken met verzoeken om huurverlaging, omzetgerelateerde huren of investeringen in verduurzaming en aantrekkelijkheid van het centrum.
Beursgenoteerde retailers: focus op kasstroom en prijskracht
Voor beleggers verschuift de aandacht van “omzetgroei” naar prijskracht, brutomarge en kostenbeheersing. Retailers die schaalvoordelen hebben, hun supply chain strak sturen en een sterk eigen merk of loyale klantenbasis hebben, kunnen beter door een periode van gematigde volumegroei. Bedrijven met hoge vaste kosten, kwetsbare winkelportefeuilles of zware promotiedruk kunnen op de beurs juist extra volatiel worden, ook als de kwartaalomzet nog stijgt.
Onder de streep: de plus in omzet is bemoedigend, maar het dalende vertrouwen waarschuwt dat 2026 vooral draait om winstkwaliteit, niet om euro’s alleen.
