De dollar is nog altijd de ruggengraat van het mondiale financiële systeem, maar het fundament verschuift wel. Centrale banken houden relatief minder dollarreserves aan dan tien jaar geleden, blijkt uit cijfers die De Nederlandsche Bank bundelt op basis van IMF-data. Die geleidelijke diversificatie weg van de dollar is geen schoksgewijze breuk, maar kan wél doorwerken in EUR/USD, Amerikaanse staatsrentes en de beschikbaarheid van internationale liquiditeit. Voor Europese beleggers en bedrijven met dollaromzet of dollarinkoop is dit vooral een verhaal over veranderende risico’s, niet over een plots einde van de dollarhegemonie.
De dollar blijft dominant, maar de trend is duidelijk
Reservebeheer draait om veiligheid, verhandelbaarheid en vertrouwen. De dollar scoort daar historisch sterk op door de diepte van de Amerikaanse kapitaalmarkt, de omvang van het Treasury-universum en de rol van de dollar in handel en grondstoffen. Toch zien we dat centrale banken stap voor stap meer spreiden over andere valuta. Denk aan euro’s, maar ook aan kleinere reservevaluta en in sommige gevallen goud.
Belangrijk is het tempo. Een langzaam dalend aandeel is iets anders dan een vlucht. In markten is dat onderscheid cruciaal: bij geleidelijke verschuivingen past doorgaans geen paniek, maar wél herwaardering van prijsniveau’s en risicopremies.
Wat betekent dit voor EUR/USD?
Als centrale banken op marge minder dollars aanhouden en relatief meer euro’s, kan dat op lange termijn steun geven aan de euro. Maar de wisselkoers EUR/USD blijft in de praktijk vooral een optelsom van:
renteverschillen tussen de VS en de eurozone;
groeiverwachtingen en recessierisico’s;
risicosentiment, waarbij de dollar vaak nog als veilige haven functioneert;
kapitaalstromen naar Amerikaanse technologie en kredietmarkten.
De reserveverschuiving is dus eerder een achtergrondkracht dan een dagelijkse koersdriver. Wel kan het effect zichtbaar worden in perioden waarin het renteverschil niet dominant is: dan kan een structureel iets lagere vraag naar dollars de bandbreedte van EUR/USD verschuiven.
Gevolgen voor Amerikaanse staatsrentes: kleine beweging, grote bedragen
Amerikaanse staatsobligaties zijn hét anker van het systeem. Juist daarom is de vraag relevant: als reservebeheerders minder Treasuries nodig hebben, lopen de rentes dan op?
In theorie kan een lagere structurele vraag leiden tot een hogere termpremie en dus hogere lange rentes. In de praktijk zijn er tegenkrachten. Treasuries worden niet alleen door centrale banken gekocht, maar ook door pensioenfondsen, verzekeraars, banken en particuliere beleggers wereldwijd. Bovendien blijven Treasuries het meest liquide “onderpand” in veel financiële transacties.
Waar u wel op moet letten: in een wereld met hogere schulduitgifte telt elke marginale koper. Als centrale banken minder vanzelfsprekende kopers zijn, kan de VS op termijn gevoeliger worden voor sentiment en voor de prijs die beleggers vragen om langjarige looptijdrisico’s te dragen.
Internationale liquiditeit: waarom de dollar nog niet te vervangen is
De dollar is meer dan reserves. Veel wereldhandel, financiering en derivaten zijn in dollars geprijsd. Dat betekent dat internationale liquiditeit sterk samenhangt met dollarfinanciering via banken en kapitaalmarkten. Zelfs als reserveaandelen dalen, kan de dollar in stressperiodes juist schaars worden, omdat partijen dollars nodig hebben om verplichtingen na te komen.
Een geleidelijke diversificatie kan daarom een dubbel effect hebben:
meer spreiding kan de afhankelijkheid van één munt iets verkleinen;
maar het systeem blijft dollar-intensief, waardoor dollarstress in crisismomenten relevant blijft.
Voor markten betekent dit dat de “dollar smile” niet verdwijnt: bij extreme onzekerheid kan de dollar nog steeds aantrekken, zelfs als het reserveaandeel langzaam afneemt.
Wat betekent dit concreet voor Europese beleggers en bedrijven?
Voor beleggers: valutarisico en rentegevoeligheid
Voor u als Europese belegger blijft de combinatie van dollarblootstelling en Amerikaanse rente de kern. Als de dollar op lange termijn minder structurele steun krijgt, kan ongedekte dollarallocatie minder vanzelfsprekend worden. Tegelijk kan een hogere Amerikaanse termpremie Amerikaanse obligaties aantrekkelijker maken, maar dan wel met valutarisico. Het gaat dus vaker om de vraag: afdekken of niet?
Voor bedrijven: marge, pricing en hedgingdiscipline
Bedrijven met dollaromzet kunnen profiteren van een sterke dollar, maar worden kwetsbaar als EUR/USD structureel iets hoger komt te liggen. Omgekeerd geldt voor bedrijven met dollaringkoop dat een sterkere euro kosten kan drukken, maar dat voordeel kan verdampen bij plotselinge dollarsterkte in stressperiodes. In beide gevallen loont het om prijsafspraken, inkoopcontracten en hedgeprogramma’s te toetsen op scenario’s waarin de dollar minder trendmatig stijgt, maar wel grilliger kan blijven.
Wat u nu vooral moet volgen
De belangrijkste boodschap is nuchter: de dollar verliest terrein, maar blijft dominant. De gevolgen zitten vooral in langzame verschuivingen in evenwichtskoersen, risicopremies en gevoeligheden. Wij verwachten dat de markt dit niet in één beweging prijst, maar in fases, afhankelijk van rente, geopolitiek en vertrouwen in instituties.
Wie de onderliggende data wil volgen, kan terecht bij De Nederlandsche Bank over de dollar als reservevaluta.
