De AFM schetst in haar Jaarverslag 2025 een financiële wereld waarin risico’s zich niet netjes opvolgen, maar zich opstapelen: economische schokken, geopolitieke spanning en razendsnelle technologische veranderingen versterken elkaar. Voor u als belegger, ondernemer of bankklant is de kernboodschap helder: volatiliteit is niet langer een uitzondering, maar een structurele omgevingsfactor. Tegelijk publiceert de toezichthouder twee signalerende rapporten over funderingsherstelkosten en AI op de kapitaalmarkten. Samen vormen ze een vooruitblik op waar 2026 waarschijnlijk over gaat: vastgoedgerelateerde kredietrisico’s, markintegriteit onder druk en een toezichtsagenda die meer data, meer scenario’s en meer weerbaarheid vraagt.
Stapelende risico’s: wat de AFM er echt mee bedoelt
Met ‘stapelende risico’s’ doelt de AFM op het cumulatieve effect van meerdere onzekerheden die elkaar kunnen versterken. Denk aan een mix van schommelende rentes, kwetsbare supply chains, energietransitieschokken, cyberrisico’s en geopolitieke escalaties die in korte tijd markten kunnen doen draaien. Het gevolg is dat modellen, zekerheden en buffers die in rustige jaren voldoende leken, sneller tekortschieten.
Voor u is dit vooral relevant omdat het leidt tot scherpere risicoprijzing. Kapitaal wordt selectiever, financiering kan sneller duurder worden en markten reageren heftiger op nieuws, ook als dat nieuws niet direct over uw sector gaat.
Voor banken: meer nadruk op buffers, zekerheden en uitlegbaarheid
Banken krijgen in zo’n omgeving te maken met hogere kredietrisico’s en meer onzekerheid over onderpanden. In de praktijk vertaalt dit zich doorgaans naar strakkere acceptatiecriteria, meer aandacht voor kasstroomkwaliteit en een zwaardere toets op zekerheden. Ook stresstests en scenarioanalyses worden belangrijker: niet alleen de vraag “kan een klant betalen”, maar ook “wat gebeurt er als er meerdere tegenvallers tegelijk komen”.
Voor beleggers: marktschokken zijn sneller ‘cross-asset’
Beleggers zien stapelende risico’s terug in correlaties die plots oplopen. Aandelen, krediet, vastgoed en soms zelfs staatsleningen kunnen tegelijk onder druk komen te staan als liquiditeit opdroogt of risicobereidheid wegvalt. De AFM-bekommernis over marktdynamiek raakt daarmee direct aan u: koersbewegingen kunnen vaker gedreven worden door positionering en sentiment, niet alleen door fundamentals.
Voor ondernemers: financieringsvoorwaarden worden cyclischer
Ondernemers merken stapelende risico’s vooral via financieringskosten, convenanten en verzekerbaarheid. Banken en investeerders gaan sneller herprijzen als rente, grondstofkosten of afzetverwachtingen verschuiven. Dit vraagt om wendbaarheid in werkkapitaal, contracten en prijsmechanismen. De AFM legt de nadruk op weerbaarheid: niet als beleidsjargon, maar als randvoorwaarde om in een grillige markt toegang tot kapitaal te houden.
Funderingsherstel: vastgoedrisico dat doorsijpelt naar krediet en consumenten
Het AFM-rapport over funderingsherstelkosten zet een specifiek, maar potentieel systeemrelevant risico op de kaart. Als funderingsproblemen vaker voorkomen of duurder uitpakken, raakt dat direct de waarde en verhandelbaarheid van woningen en bedrijfspanden. En daarmee raakt het ook de zekerheden onder leningen.
Wat dit in 2026 kan betekenen
-
Meer frictie in de woningmarkt: huizen met verhoogd funderingsrisico kunnen langer te koop staan of grotere prijsdiscounts krijgen.
-
Strengere hypotheek- en kredietbeoordeling: geldverstrekkers kunnen aanvullende informatie, inspecties of risicopremies gaan vragen, zeker in bekende risicogebieden.
-
Druk op VvE’s en mkb: bij gemengd vastgoed of winkelpanden kunnen herstelkosten leiden tot spanningen over reserveringen, servicekosten en financiering.
Voor u als ondernemer of vastgoedbezitter is de praktische les dat technische risico’s sneller financiële risico’s worden. Documentatie, meerjarenonderhoudsplannen en transparantie richting financiers winnen aan belang, ook omdat de markt informatie sneller in prijzen verwerkt.
AI op kapitaalmarkten: efficiëntie versus markintegriteit
De AFM wijst ook op de invloed van AI op kapitaalmarkten. AI kan handel, research en klantinteractie efficiënter maken, maar vergroot tegelijkertijd risico’s rond marktmisbruik, manipulatie, modelrisico en operationele kwetsbaarheid. In een markt waar informatie en orders sneller bewegen, wordt toezicht op datakwaliteit en uitlegbaarheid belangrijker.
Signalen richting 2026: toezicht verschuift naar ‘modelgedrag’
Voor u als belegger betekent dit dat het speelveld technischer wordt. Niet alleen bedrijfsresultaten, maar ook handelsgedrag en liquiditeitsdynamiek kunnen vaker door algoritmes worden gedreven. Voor financiële instellingen en handelsfirma’s ligt de nadruk op governance: wie is verantwoordelijk voor een model, hoe wordt het getest, en hoe voorkomt u dat AI ongewenst gedrag versterkt, zoals het najagen van dezelfde signalen met plotselinge koerssprongen tot gevolg.
De AFM zet hiermee impliciet een richting uit voor 2026: meer aandacht voor beheersing van uitbesteding aan techpartijen, monitoring van modellen en snellere detectie van marktverstoringen.
Wat u nu al kunt meenemen
De rode draad in het AFM-jaarverslag is niet dat er één groot risico aankomt, maar dat meerdere risico’s tegelijk kunnen opspelen. Dat vraagt van banken, beleggers en ondernemers om betere scenario’s, meer transparantie en snellere besluitvorming. De rapporten over funderingsherstel en AI geven daarbij twee concrete dossiers die in 2026 waarschijnlijk vaker terugkomen in kredietgesprekken, beleggingsdiscussies en toezichtvragen.
Wie de bron zelf wil nalezen, vindt de publicatie op de site van de AFM over het Jaarverslag 2025.
