Cyberrisico’s in de financiële sector krijgen een nieuwe versnelling door geavanceerde AI, terwijl private credit in rap tempo groeit buiten het traditionele bankkanaal. Het Financieel Stabiliteitscomité (FSC) waarschuwt dat deze twee ontwikkelingen de financiële stabiliteit kwetsbaarder kunnen maken. Voor u als bank, belegger of ondernemer betekent dit vooral: strengere eisen aan cyberweerbaarheid, meer aandacht voor ketenrisico’s bij uitbesteding en technologie, en intensiever toezicht op de schaduwkant van kredietmarkten. De kans is reëel dat dit de komende periode tot hogere kosten voor compliance, IT en risicobeheer leidt, ook als u zelf niet “in finance” zit maar wel afhankelijk bent van betalingsverkeer, financiering en digitale dienstverlening.
AI verandert het dreigingslandschap: sneller, schaalbaarder, gerichter
Volgens het FSC zorgen geavanceerde AI-modellen voor een ingrijpende verschuiving in cyberdreigingen. Dat gaat verder dan meer phishingmails. AI kan aanvallen automatiseren, overtuigender maken en gericht inzetten op specifieke medewerkers, systemen of leveranciers. Voor financiële instellingen is dat extra relevant omdat zij knooppunten zijn in het betalingsverkeer en de kredietverlening.
De kern van de boodschap: cyberweerbaarheid is niet langer alleen een IT-onderwerp, maar een stabiliteitsvraagstuk. Het FSC pleit daarom voor sterkere coördinatie en betere informatie-uitwisseling, nationaal, Europees en over sectorgrenzen heen. In de praktijk betekent dit dat incidenten, dreigingsinformatie en kwetsbaarheden sneller gedeeld moeten worden, en dat instellingen aantoonbaar “operationeel weerbaar” moeten zijn.
Wat u hiervan merkt als bank of financiële dienstverlener
Strengere eisen aan governance: bestuur en auditcommissie worden nadrukkelijker afgerekend op cyberrisico’s en herstelvermogen.
Meer testen en bewijsvoering: denk aan penetratietests, scenario-oefeningen en aantoonbare herstelplannen, niet alleen op papier.
Ketenverantwoordelijkheid wordt zwaarder: uitbesteding aan cloud- en IT-leveranciers vraagt om strakkere contracten, monitoring en exit-plannen.
Wat u hiervan merkt als ondernemer
Ook als u geen financiële instelling bent, kunt u de impact voelen. Banken en betaalproviders zullen kritischer worden op hoe u omgaat met toegang, autorisaties en fraude. Denk aan strengere eisen rond onboarding, transactiemonitoring en bevestigingsstappen bij betalingen. Daarnaast kunnen incidenten bij leveranciers of banken doorwerken in uw cashflow, bijvoorbeeld als betalingen tijdelijk haperen of limieten worden aangescherpt.
Private credit groeit door: kansen, maar ook blinde vlekken
Het FSC besteedde ook aandacht aan de snelle groei van private credit, kredietverlening buiten de beurs en vaak buiten banken om, veelal via fondsen en gespecialiseerde partijen. Voor ondernemers is dit aantrekkelijk omdat private kredietverstrekkers soms sneller kunnen schakelen en maatwerk bieden. Voor beleggers is het een alternatief voor obligaties, vaak met een illiquide karakter en andere risico’s dan publieke markten.
De zorg van het FSC zit niet alleen in de groei zelf, maar in het gebrek aan overzicht en data, en in de verwevenheden met andere delen van de financiële sector. Als private credit sterk leunt op kortlopende financiering, herwaarderingen of geconcentreerde sectorblootstellingen, kan stress snel overslaan. Zeker als meerdere partijen dezelfde waarderingsmodellen, financiers of risicobronnen delen.
Waar het toezicht waarschijnlijk op gaat aanscherpen
Dataverzameling en transparantie: meer rapportage over posities, waarderingen, leverage en liquiditeitsafspraken.
Marktverwevenheden: wie financiert wie, en waar zit concentratie bij dezelfde banken, verzekeraars of institutionele beleggers.
Liquiditeitsrisico: mismatch tussen beleggers die willen uitstappen en leningen die niet snel verkoopbaar zijn.
Gevolgen voor kosten, compliance en financieringsvoorwaarden
Wij verwachten dat de waarschuwingen van het FSC vooral leiden tot een periode waarin instellingen meer investeren in weerbaarheid en controle. Dat is rationeel, maar niet gratis. Hogere IT-uitgaven, extra personeel voor risk en compliance en strengere leveranciersbeoordelingen drukken op marges. Die kosten kunnen deels doorwerken in tarieven, acceptatiecriteria en voorwaarden.
Voor ondernemers kan dat betekenen dat financiering via banken en alternatieve aanbieders scherper geprijsd wordt op risico, en dat documentatie en covenant-structuren zwaarder worden. Voor beleggers kan het betekenen dat rendementen in private credit minder “lineair” zijn dan ze lijken: waarderingen, liquiditeit en juridische zekerheden krijgen meer aandacht, ook vanuit toezichthouders.
Wat u nu kunt doen: focus op weerbaarheid en realisme
Dit is geen financieel advies, maar wel een praktische reality check. U kunt zich voorbereiden door cyberrisico’s als bedrijfsrisico te behandelen, en door financieringsbronnen en looptijden te spreiden. Als u belegt in private credit is het verstandig om extra kritisch te kijken naar liquiditeit, waarderingsmethodiek en concentratierisico. En als u afhankelijk bent van externe IT, loont het om contracten, toegangsbeheer en incidentafspraken tegen het licht te houden.
De boodschap van het FSC is helder: zowel digitale weerbaarheid als kredietgroei buiten het zicht vragen om meer grip. Wie nu investeert in controle en transparantie, koopt niet alleen compliance, maar ook continuïteit.
Lees meer over toezicht en waarschuwingen van de Autoriteit Financiële Markten
