Accountants zijn een cruciale schakel geworden in de handhaving van sancties tegen Rusland, en toezichthouders willen dat die rol beter wordt waargemaakt. De AFM en het Bureau Financieel Toezicht (BFT) concluderen dat het bewustzijn bij accountantsorganisaties met een reguliere vergunning op orde is, maar dat de beheersing van sanctierisico’s rond controlecliënten met Russische activiteiten strakker moet. Voor u als ondernemer of belegger betekent dit concreet: zwaardere cliëntonderzoeken, hogere eisen aan kwaliteitsstelsels en meer kans op extra vragen, aanvullende controles en kosten als uw organisatie of portefeuille blootstelling heeft aan Rusland-gerelateerde stromen.
Wat de AFM en BFT precies signaleren
Volgens de AFM en BFT zijn er in de sector duidelijke goede praktijkvoorbeelden te zien, maar blijft verbetering nodig op drie fronten: cliëntonderzoek, het kwaliteitsstelsel en de feitelijke beheersing van sanctierisico’s. De kern is dat accountantsorganisaties niet alleen zelf aan sanctieregels moeten voldoen, maar óók moeten beoordelen of hun controlecliënten dat doen. Als dat niet zo is, moeten zij passende stappen zetten.
Deze boodschap is niet abstract. Sancties zijn in de praktijk verweven met betalingsverkeer, leveringsketens, eigendomsstructuren, export en dienstverlening. Dat raakt vooral bedrijven met internationale handel, financiering, joint ventures, indirecte aandeelhouders of complexe supply chains.
Meer context over het actuele sanctiebeleid vindt u bij internationale sancties.
Gevolgen voor ondernemers: meer vragen, meer documentatie, meer druk
Als u zaken doet in markten of ketens waar Rusland direct of indirect in voorkomt, is de kans groter dat uw accountant dieper gaat graven. Dat kan zich vertalen naar een intensiever traject rond de jaarrekeningcontrole, maar ook naar meer tussentijdse vragen vanuit compliance en risicobeheersing.
Strenger cliëntonderzoek en UBO-checks
Ondernemers kunnen rekenen op strengere checks op uiteindelijke belanghebbenden, zeggenschap en betrokken tussenpersonen. Daarbij gaat het niet alleen om “staat er een Russische entiteit op papier”, maar ook om indirecte routes via dochterbedrijven, handelshuizen, agenten of financieringsconstructies. Voor u betekent dit dat u sneller aanvullende stukken moet aanleveren, zoals contracten, klantacceptatieformulieren, betalingsinformatie en due diligence documentatie.
Zwaardere eisen aan het kwaliteitsstelsel van accountants
Toezichthouders leggen de lat hoger bij de vraag of accountantsorganisaties sanctierisico’s structureel kunnen identificeren, escaleren en vastleggen. Als een accountantskantoor zijn interne beheersing moet aanscherpen, werkt dat door in de uitvoering. Denk aan extra reviewlagen, specialistische betrokkenheid en meer verplichte vastlegging in het controledossier. In de praktijk ziet u dat terug in doorlooptijd en tarieven, vooral bij dossiers met internationale componenten.
Wat dit betekent voor beleggers: transparantie, risicopremies en reputatie
Voor beleggers zit de impact vooral in de kwaliteit van informatie en de kans op onaangename verrassingen. Bedrijven met exposure naar Rusland of sanctiegevoelige regio’s kunnen vaker te maken krijgen met:
- aanvullende toelichtingen in rapportages over compliance en ketenrisico’s
- vertraging in publicatie van cijfers door extra controlewerk
- hogere auditkosten die marges kunnen raken
- reputatierisico als transacties of relaties achteraf problematisch blijken
Wij zien bovendien dat strengere handhaving het verschil tussen “formeel toegestaan” en “maatschappelijk verdedigbaar” belangrijker maakt. Dat kan doorwerken in de risicopremie die beleggers vragen, zeker bij ondernemingen met complexe internationale structuren.
Wat er op het spel staat bij onvoldoende naleving
De AFM en BFT leggen de nadruk op verbeterpunten en verwachten dat de sector daar actief mee aan de slag gaat. Voor u als ondernemer of belegger is het relevant wat er gebeurt als die verbetering uitblijft of als een dossier onvoldoende robuust is onderbouwd. Dan liggen effecten voor de hand die u direct voelt:
- extra controles en aanvullende controlewerkzaamheden binnen de jaarrekeningcontrole
- meer escalaties en “stop momenten” in klantacceptatie of continuering
- hogere kosten door inzet van sanctiespecialisten en extra reviews
- grotere kans op reputatieschade bij publieke kwesties rond naleving
- sanctierisico voor betrokken partijen wanneer processen tekortschieten
Praktische duiding: hoe u zich kunt voorbereiden
Dit is geen oproep tot paniek, maar wel een signaal dat u sanctierisico’s zakelijker moet organiseren. Als uw bedrijf internationale geldstromen heeft, werkt met distributeurs of levert in gevoelige sectoren, dan loont het om uw eigen documentatie en controles op orde te hebben voordat uw accountant daarom vraagt. Denk aan heldere screening van klanten en leveranciers, inzicht in eigendomsstructuren en consistente vastlegging van beslissingen.
De richting is duidelijk: sanctienaleving is niet langer een niche onderwerp voor compliance teams, maar steeds meer een basisvoorwaarde in governance, financiering en verslaggeving. Dat raakt ondernemers in de operatie en beleggers in de waardering.
