De Verenigde Staten willen hun enorme staatsschuld zo goedkoop mogelijk financieren, maar de markt laat zich niet eenvoudig sturen. Beleggers blijven Amerikaanse staatsobligaties kopen, alleen verlangen zij een hogere vergoeding voor langlopende leningen. Daardoor blijven Treasury-rentes dicht bij niveaus die in lange tijd niet zijn gezien. Dat is niet alleen een Amerikaans probleem. Hoge Amerikaanse rentes werken door in aandelenmarkten, bedrijfsfinanciering, vastgoed en de portefeuilles van Nederlandse beleggers.
De kern: vertrouwen is niet hetzelfde als lage rente
Amerikaanse staatsobligaties gelden wereldwijd als een belangrijk fundament onder het financiële systeem. De dollar is de belangrijkste reservemunt en Treasuries worden door banken, centrale banken en institutionele beleggers veel gebruikt als relatief veilige en liquide belegging.
Dat beleggers Treasuries blijven kopen, betekent echter niet dat Washington tegen lage kosten kan lenen. De rente wordt bepaald door de vergoeding die beleggers vragen voor onder meer inflatie, economische onzekerheid, toekomstig rentebeleid en de hoeveelheid nieuwe schuld die op de markt komt.
Juist bij langlopende obligaties speelt ook de vraag of beleggers voldoende worden gecompenseerd voor het risico dat rente en inflatie later hoger uitvallen. Een belegger die geld voor een lange periode vastzet, wil zekerheid dat het rendement niet wordt uitgehold. Als die twijfel groeit, loopt de gevraagde rente op.
Waarom ingrepen van de Treasury niet direct werken
De Amerikaanse schatkist kan proberen de markt te beïnvloeden via de manier waarop schuld wordt uitgegeven, afgelost of teruggekocht. Zulke maatregelen kunnen de handel in specifieke obligaties ondersteunen en tijdelijk invloed hebben op vraag en aanbod.
Maar zij lossen de fundamentele oorzaak van hoge financieringskosten niet automatisch op. De markt kijkt breder dan één technische maatregel. Beleggers wegen vooral mee hoeveel schuld de Amerikaanse overheid in de komende jaren moet herfinancieren, hoe groot de begrotingstekorten blijven en welke inflatie- en groeiverwachtingen daarbij horen.
De lange rente bevat een risicopremie
Een langlopende Treasury-rente bestaat niet alleen uit verwachtingen over de beleidsrente van de Federal Reserve. Er zit ook een zogeheten looptijdpremie in. Dat is de extra vergoeding die beleggers vragen omdat zij zich voor langere tijd vastleggen.
Die premie kan oplopen wanneer de overheid veel nieuwe obligaties moet plaatsen of wanneer marktpartijen minder bereid zijn om langdurig renterisico te dragen. Terugkoopprogramma’s of aanpassingen in de uitgifte kunnen dan hooguit aan de randen helpen. Zij veranderen niet direct de brede inschatting van risico en aanbod.
Waarom dit ook Nederlandse beleggers raakt
De Amerikaanse kapitaalmarkt is groot genoeg om rentes wereldwijd te beïnvloeden. Wanneer Amerikaanse staatsobligaties een aantrekkelijker rendement bieden, moeten andere beleggingen meer opleveren om concurrerend te blijven. Dat kan druk zetten op aandelenwaarderingen, vooral bij ondernemingen waarvan veel winst pas ver in de toekomst wordt verwacht.
- Groei- en technologieaandelen kunnen gevoeliger zijn voor hogere lange rentes, omdat toekomstige winsten minder waard worden bij een hogere discontovoet.
- Europese en Nederlandse bedrijfsobligaties kunnen onder druk komen als internationale beleggers hogere rendementen eisen.
- Vastgoed is kwetsbaar wanneer financiering duur blijft en beleggers hogere aanvangsrendementen verlangen.
- Een sterkere dollar kan rendementen van Amerikaanse beleggingen voor eurobeleggers versterken, maar valutabewegingen kunnen ook de andere kant op uitpakken.
Ook Nederlandse staatsleningen bewegen niet los van de Amerikaanse markt. De rente in de eurozone wordt in belangrijke mate bepaald door de Europese Centrale Bank en regionale economische cijfers, maar internationale kapitaalstromen spelen eveneens een rol. Voor achtergrond over monetair beleid en financiële stabiliteit kunnen beleggers terecht bij De Nederlandsche Bank.
Gevolgen voor ondernemers en consumenten
Voor bedrijven betekent een hogere marktrente dat nieuw krediet, obligatiefinanciering en herfinanciering duurder kunnen worden. Grote ondernemingen met toegang tot de kapitaalmarkt merken dat vaak sneller, maar uiteindelijk kan het ook doorwerken naar kleinere bedrijven via banken en investeerders.
Voor consumenten is het effect minder direct, omdat hypotheekrentes in Nederland vooral samenhangen met Europese swaprentes en lokale concurrentie. Toch kunnen hogere mondiale rentes de neerwaartse ruimte voor kredietkosten beperken. Dat geldt eveneens voor vastgoedbeleggers en ondernemers die afhankelijk zijn van geleend kapitaal.
Waar de markt nu op let
De belangrijkste vraag is niet of de Verenigde Staten nog toegang hebben tot beleggers. Die toegang lijkt er nog steeds te zijn. De vraag is tegen welke prijs de overheid, bedrijven en huishoudens zich kunnen blijven financieren wanneer de markt langdurig een hogere vergoeding eist.
Voor Nederlandse beleggers en ondernemers is de boodschap nuchter: hoge Treasury-rentes zijn meer dan een Amerikaans rentenieuwtje. Zij verhogen wereldwijd de lat voor aandelen, obligaties en vastgoed. Wie naar rendement kijkt, moet daarom ook blijven letten op de kosten van kapitaal en de risicovergoeding die de markt verlangt.
